تاریخچه سفال و سرامیک سازی

تاریخچه سفال و سرامیک سازی

 

سکوت خاک را مى شکنیم با رقص سرانگشتان امید و ترانه را جاودانه مى کنیم در پیوند نگاه آب و خاک که به اشتباه گل مى نامندش گل نیست بلکه سازى است که باید آن را نواخت و شنید.

سفال (سفالینه):

این اصطلاح، بنابر تعریف لغتنامه‌ها عموما به معنی اشیا ساخته شده از گل پخته هستند، مانند کاسه، کوزه، و غیره… همچنین سفالینه، سفال ساخته شده را می‌گویند. سفالین نیز شامل انواع اشیایی است که از سفال می‌سازند. اصطلاح اروپایی” سرامیک” نیز داری مفاهیم سفال در زبان فارسی است، که از واژه یونانی (keramikos) که خود از (keramon) به معنی خاک رُس گرفته شده است. بنابراین سفالگری نیز به هنر یا صنعت ساخت ظروف و اشیا گلی پخته اطلاق

می‌شود

کهنترین اشیا سفالی بدست آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی ایران مربوط گنج دره در استان کرمانشاه است؛ که تاریخ آن به هزاره هشتم پیش از میلاد می‌رسد.

سفال به زبان ساده گلى را که در اثر حرارت آب شیمیایى خود را از دست داده باشد سفال مى نامند ، گل سفال تشکیل شده از خاک رس و آب و رس مخلوطى از : آلومین ( AL2O3 ) ، سیلیس ( Sio2) و آب مولکولى مى باشد. براى ساختن گل مناسب سفالگرى
ابتدا خاک را مى شویند یعنى این که ناخالصى هاى آن را جدا مى کنند، سپس دوغاب حاصل را در حوضچه هاى مخصوص مى ریزند
تا رطوبت آن به حد نصاب مصرف برسد ، سپس آن را به محل کارگاه حمل نموده و جهت جلوگیرى از خشک شدن آن را با
نایلون و یا مواد مشابه مى پوشانند . گل موجود با کمى ورز دادن آماده مصرف مى شود. براى ساختن قطعات با چرخ و یا ساخت کاشى هاى سفالین مقدار رطوبت لازم گل کمى متفاوت است . با کمى تجربه مى توان این میزان رطوبت را به درستى مورد استفاده قرار داد .
بعد ازساخت قطعه ابتدا باید آن راخشک نمود و یا آب فیزیکى آن را جدا نمود.نباید قطعات ساخته شده سفالین خیلى سریع خشک شوند دراین صورت دچارشکستگى ویا تاب برداشتن مى شوند .
به همین منظور قطعات ساخته شده در محل هایى که جریان هوا در آن جارى نباشد نگهدارى
مى شوند تا قطعه به تدریج و کامل خشک شود، سپپس آن رادرون کوره چیده وپختن آغازمى گردد
در صورتى که قطعات سفال کامل خشک نشده باشند در این مرحله نیز آسیب خواهند دید.

حرارت کوره باید به آرامى افزایش یابدتادرجه حرارت ۵۰۰درجه سانتیگراده

تاریخچه سفال در ایران :
سفال یکى از مهم ترین و قدیمى ترین دست ساخته هاى هنر بشرى است که از آغاز کار سفالگرى تاکنون هم چنان پایدار مانده است. مردم سرزمین ایران به سبب موقعیت خاص جغرافیایى و قرار گرفتن بر سر راه شاهراه تمدن ها, نه تنها از نخستین سازندگان آثار سفالى بوده اند بلکه چیره دست ترین سازنده به شمار مى رفته اند. در ایران در چهار منطقه مسکونى, سفالگرى رواج داشته است: ۱- منطقه غرب کوه هاى زاگرس نزدیک کرمانشاهان ۲- کرانه هاى جنوبى دریاى خزر ۳- شمال غرب اذربایجان ۴- جنوب شرق ایران در حاشیه کویر و نواحى مرکزى

ایران نیز سفال هایى با قدمت هشت هزار ساله به چشم می خورد. کهن ترین اشیائ سفالى بدست آمده در کاوش هاى باستانى ایران اثار مکشوفه از گنج دره تپه در استان کرمانشاه است که به هزاره هشتم قبل از میلاد بر مى گردد. همین طور مناطقى چون غترى در جنوب مازندران نزدیکى بهشهر (هشتم قبل از میلاد) و در مرحله دوم منطقه زاغه دردشت قزوین, چشمه على نزدیک تهران و تپه سیلک کاشان.

سفالگری یکی از اولین و مهم ترین اختراع‌های انسان است. قدمت ساخت سفال در ایران به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد باز می گردد.

 زادگاه سفال سازی ، ایران است و اولین سفالینه‌هایی که مربوط به حدود ۱۰،۰۰۰ سال ق. م. است، مؤید پیشینهٔ این «هنر-صنعت» است. 

قدمت سفال و سرامیک سازی در ایران را به ۱۲،۰۰۰ سال ق.م. میرساند.

صنعت سفال سازی در حدود هزارهٔ پنجم ق.م. باز هم از نظر کیفی و فنی ترقی کرد. ظروفی که در (سیلک) –کاشان- همچنین در «شوش» به دست آمده قرمز رنگ و دارای لکه‌های دودی و سیاه است و حتی در مواردی خطوط عمودی و افقی مانند سبدبافی روی آنها دیده شده است. ضمن آنکه جدارهٔ داخلی این ظروف ماده ای شبیه لعاب دارد. به طور خلاصه میتوان گفت: سفال سازی به عنوان یک صنعت یا حرفه در ۴۷۰۰ سال ق. م. در ایران آغاز شده است

از سفالگری اسلامی، طی حفریات انجام شده در نیشابور نمونه‌های متعددی به دست آمده است که نمایانگر اهمیت این شهر و نیز گستردگی سفال سازی در آن است. از دیگر مراکز مهم سفالگری در دوره نخستین اسلام (= قرن ۱ تا قرن پنجم ه.ق.) باید از گرگان، ری، کرمان و شوش ذکر نام کرد.

تولیدات سفال و سرامیک دوره‌ی آل بویه و دوره‌ی ساسانی، قرون سوم و چهارم ه. ق. معمولا دارای رنگ قرمز و لعاب گلی غلیظ است که روی آن تزییناتی به صورت فرورفته انجام شده و سپس با لعاب سربی به رنگهای شفاف پوشش یافته است. نقوش این ظروف را که بیشتر شامل کاسه، بشقاب و تنگ است بیشتر طرح‌های گل و گیاه به شکل هندسی و به بعضاً -البته از قرن سوم ه.ق. به بعد- نقوش انسانی و حیوانی تشکیل می دهد.

در دوره صفویه، انواع و اقسام ظروف و محصولات سفال و سرامیک مانند ظروف مینایی، سِلادُن، زرینفام، آبی و سفید، کوباچه و… تولید و عرضه شد و از شهر اصفهان نیز – به جز دیگر مراکز شناخته شده سفال و سرامیک – به عنوان یکی از مراکز مهم ساخت این گونه محصولات یاد شده است. 

محصولات سفال و سرامیک به طور معمول به روش های مختلف ساخته می شوند که عبارتند از: روش فشاری، روش ورقه ای، روش لوله ای، روش چرخکاری، روش دوغابی. که روش های فشاری، ورقه ای، لوله ای بیشتر با مهارت دستان هنرمند و استفاده از قوه ذوق و خلاقیت وی شکل می گیرد.  خاک های مورد مصرف به دو دسته تقسیم می شوند: اولیه مثل کائولین، خاک سفید، و خاک آستون ور که برای ساخت سرامیک به کار می روند و خاک های ثانویه مثل رس که برای ساخت سفال به کار می رود

 

yada_market

اخبار مرتبط

Untitled 1 2
5
slide 2

پیام بگذارید

اطمینان حاصل کنید که اطلاعات مورد نیاز (*) را که در آن نشان داده شده وارد کنید. کد HTML مجاز نیست

x
×

منتظر سوالات شما هستیم

× سوال داری من هستم !